ਸਿੱਖ ਤਿਉਹਾਰ
ਸਿੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਅਰਦਾਸ, ਕੀਰਤਨ, ਲੰਗਰ, ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖ਼ਾਸ ਦਿਹਾੜਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਪੁਰਬ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
❓ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ
ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
ਵਿਸਾਖੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ 1699 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਣ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਵਾਢੀ ਵੀ।
ਵਿਸਾਖੀ ਕਦੋਂ ਹੈ?
ਵਿਸਾਖੀ ਹਰ ਸਾਲ 13 ਜਾਂ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ, ਯੂ.ਕੇ. ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਸਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
1699 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ?
ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਧਰਮ ਲਈ ਸੀਸ ਦੇਣ ਲਈ ਕੌਣ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਪੰਜ ਸਿੱਖ ਅੱਗੇ ਆਏ ਅਤੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਬਣੇ, ਜੋ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।
ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ ਕੀ ਹੈ?
ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ 52 ਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਦੀਪਮਾਲਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ ਅਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਇੱਕੋ ਹਨ?
ਇਹ ਅਕਤੂਬਰ ਜਾਂ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਹਿੰਦੂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰਪੁਰਬ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਗੁਰਪੁਰਬ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਅਕਸਰ ਅਖੰਡ ਪਾਠ, ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਕੀ ਹੈ?
ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਗਤਕਾ, ਘੋੜਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੌਹਰ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਤਿਉਹਾਰ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ਸਿੱਖ ਅਰਦਾਸ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਮੁਫ਼ਤ ਭੋਜਨ ਛਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਚੋਲਾ ਵੀ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
✅ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜਾਂਚ
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਪੰਨੇ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ?
1. ਕਿਹੜਾ ਤਿਉਹਾਰ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ?
2. ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ ’ਤੇ ਸਿੱਖ ਕਿਹੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਰਿਹਾਈ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ?