ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ, ਖੰਡਾ ਅਤੇ ਪੰਜ ਤਖ਼ਤ

ਕੁਝ ਤਸਵੀਰਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਓ, ਸਿੱਖ ਝੰਡੇ (ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ), ਸਿੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ (ਖੰਡਾ) ਅਤੇ ਪੰਜ ਤਖ਼ਤਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੀਏ — ਜੋ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਸਥਾਨ ਹਨ।

ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ

ਖੰਡਾਸਿੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨ: ਇੱਕ ਖੰਡਾ, ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਦੋ ਕਿਰਪਾਨਾਂ
ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬਸਿੱਖ ਝੰਡਾ, ਜੋ ਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਾਹਰ ਝੁੱਲਦਾ ਹੈ
ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਪੀਰੀਦੁਨਿਆਵੀ ਫ਼ਰਜ਼ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਨਾਲ-ਨਾਲ
5 ਤਖ਼ਤਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਅਸਥਾਨ
1606ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ

1 ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ — ਸਿੱਖ ਝੰਡਾ

ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਝੰਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਉੱਚਾ, ਤਿਕੋਣਾ ਝੰਡਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਾਹਰ ਝੂਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਜਾਵੇ।

ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ: “ਇੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਲੰਗਰ, ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।” ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਚਿੰਨ੍ਹ” ਜਾਂ “ਨਿਸ਼ਾਨੀ”।

1 2 3 4 5

👆 ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ (ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਬਟਨ) ’ਤੇ ਟੈਪ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜਾਣੋ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ।

🎨 ਦੋਵੇਂ ਰੰਗ ਵੇਖੋ

ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੇਸਰੀ ਜਾਂ ਸੁਰਮਈ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦੋਵੇਂ ਰੰਗ ਵਰਤਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

🚩 ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਬਾਰੇ ਤੱਥ

  • ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਝੁਲਾਉਣ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  • ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਪੀਰੀ ਦੇ ਦੋ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਝੂਲਦੇ ਹਨ। ਪੀਰੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਹਾਨੀ ਗਿਆਨ ਹੀ ਦੁਨਿਆਵੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿਖਾਵੇ।
  • ਹਰ ਸਾਲ, ਅਕਸਰ ਵਿਸਾਖੀ ਮੌਕੇ, ਸੰਗਤ ਪੋਲ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਉਤਾਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਚੋਲਾ ਸਾਹਿਬ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਰਲ ਕੇ ਇਹ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
  • ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਹੜੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਝੁਲਾਉਣਾ।

2 ਖੰਡਾ — ਸਿੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ

ਖੰਡਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ’ਤੇ, ਅਤੇ ਬਿੱਲਿਆਂ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ’ਤੇ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਇਹ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਹਿੱਸਾ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

1 2 3

👆 ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ (ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਬਟਨ) ’ਤੇ ਟੈਪ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜਾਣੋ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ।

3 ਪੰਜ ਤਖ਼ਤ

ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਸਿੰਘਾਸਣ”। ਪੰਜ ਤਖ਼ਤ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਸਥਾਨ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਅਹਿਮ ਫ਼ੈਸਲੇ ਅਤੇ ਸੁਨੇਹੇ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜੇ ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ
11606

★ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ

📍 ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ

ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਸਰਬ-ਉੱਚ ਤਖ਼ਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਇਸ ਦੇ ਉੱਚੇ ਤਖ਼ਤ ’ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

💡 ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ (ਪਰਮਾਤਮਾ) ਦਾ ਤਖ਼ਤ”। ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਸੁਨੇਹੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ
21666

★ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ

📍 ਪਟਨਾ, ਬਿਹਾਰ

ਇਹ ਉਸ ਥਾਂ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ਆਏ ਸਨ।

💡 ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਦੂਰ, ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ
31699

★ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ

📍 ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਜਾਬ

ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1699 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਇਆ।

💡 ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰ ਇੱਥੇ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤੇ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਮੌਕੇ ਸਾਰਾ ਨਗਰ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ
41708

★ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ

📍 ਨਾਂਦੇੜ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ

ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਥਾਪਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ।

💡 ਸੁਨਹਿਰੀ ਗੁੰਬਦ ਵਾਲੀ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ 1830ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਈ ਸੀ।

ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ
51706

★ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ

📍 ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ, ਪੰਜਾਬ

ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਜੰਗਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਬੀੜ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਈ।

💡 1966 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਵੇਂ ਤਖ਼ਤ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਤਖ਼ਤ ਹੈ।

🗺️ ਪੰਜੇ ਤਖ਼ਤ ਨਕਸ਼ੇ ’ਤੇ ਵੇਖੋ

❓ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?

ਖੰਡਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ (ਸਿੱਖ ਝੰਡੇ) ’ਤੇ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ’ਤੇ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਬੈਜਾਂ ’ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਖੰਡੇ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?

ਖੰਡੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਹਨ: ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ-ਧਾਰਾ ਖੰਡਾ ਸੱਚ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ, ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਦਿ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਅਤੇ ਦੋ ਕਿਰਪਾਨਾਂ ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਪੀਰੀ ਲਈ। ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਸੱਚ, ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ।

ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?

ਸਿੱਖ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖੰਡੇ ਵਾਲਾ ਉੱਚਾ, ਤਿਕੋਣਾ ਝੰਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਾਹਰ ਝੁੱਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ।

ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰੰਗ ਕਿਹੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੇਸਰੀ (ਬਸੰਤੀ) ਜਾਂ ਗੂੜ੍ਹਾ ਨੀਲਾ (ਸੁਰਮਈ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸਿੱਖ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦੋਵੇਂ ਰੰਗ ਵਰਤਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਖੰਭੇ ’ਤੇ ਉਸੇ ਰੰਗ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਲਪੇਟਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੋਲਾ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੇਵਾ ਵਜੋਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਵਿਸਾਖੀ ’ਤੇ।

ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਪੀਰੀ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?

ਮੀਰੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਦੁਨਿਆਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਰਾਖੀ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਪੀਰੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਪਹਿਨੀਆਂ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਤਖ਼ਤ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?

ਪੰਜ ਤਖ਼ਤ ਹਨ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ), ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ (ਬਿਹਾਰ), ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ (ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ), ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ (ਨਾਂਦੇੜ) ਅਤੇ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ (ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ)। ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਿੰਘਾਸਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਸਥਾਨ ਹਨ।

ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਕੀ ਹੈ?

ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ 1606 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ (ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀਤੀ, ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਸਰਵਉੱਚ ਤਖ਼ਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਤਖ਼ਤ”, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਇੱਥੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ੴ ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ ਸਿੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ?

ਹਾਂ ਜੀ। ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ (ੴ) ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਪਰਮਾਤਮਾ ਇੱਕ ਹੈ” ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਖੰਡਾ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।

✅ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜਾਂਚ

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਪੰਨੇ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ?

1. ਖੰਡੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਕਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ?

2. ਕਿੰਨੇ ਤਖ਼ਤ ਹਨ?

🧭 ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ