ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵੇਖੋ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ, ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਨਕਸ਼ੇ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ’ਤੇ ਟੈਪ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੜ੍ਹੋ!
ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
👆 ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਨੰਬਰ ਵਾਲੇ ਗੋਲੇ ’ਤੇ ਟੈਪ ਕਰੋ · ਨਕਸ਼ਾ ਹਿਲਾਉਣ ਲਈ ਖਿੱਚੋ · ਵੱਡਾ-ਛੋਟਾ ਕਰਨ ਲਈ + ਅਤੇ − ਵਰਤੋ
ਇਹ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਦਾ ਤਸਵੀਰੀ ਨਕਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ।
ਨਕਸ਼ੇ ’ਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
❓ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ
ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ 1604 ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਤਖ਼ਤ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?
ਪੰਜ ਤਖ਼ਤ ਹਨ: ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ), ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ (ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ), ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ (ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ), ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ (ਨਾਂਦੇੜ)। “ਤਖ਼ਤ” ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਸਿੰਘਾਸਣ”, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹਨ?
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ, ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ, ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ, ਏਮਨਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਰੋੜੀ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ। ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਡੇਰਾ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ?
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1469 ਵਿੱਚ ਤਲਵੰਡੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਸ ਥਾਂ ’ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।
ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਲਾਂਘਾ ਕੀ ਹੈ?
2019 ਤੋਂ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਲਾਂਘੇ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਿਨਾਂ ਵੀਜ਼ਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲ ਉੱਥੇ ਖੇਤੀ ਕਰਦਿਆਂ ਬਿਤਾਏ।
ਕੀ ਕੋਈ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹਾਂ। ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਆਗਤ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿਰ ਢਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਉਤਾਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਸਭ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਿੱਥੇ 1666 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ, ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਿਆ, ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ, ਮੁਕਤਸਰ, ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 4,600 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ’ਤੇ, ਇੱਕ ਬਰਫ਼ਾਨੀ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਲਗਭਗ ਮਈ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।