ਸਾਖੀਆਂ

ਸਾਖੀਆਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ

12 ਸਾਖੀਆਂਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ
20 ਰੁਪਏਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਛਕਾਉਣ ’ਤੇ ਖ਼ਰਚੇ
52 ਰਾਜੇਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਾਲ ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ
1699ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਖ਼ਾਲਸਾ
ਹਰ ਸਾਖੀਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਵਾਲ
ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਛਕਣਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਤੇ ਮਲਕ ਭਾਗੋ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੀ ਕਿਰਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਗੁੱਸੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿਖੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਾਣੀ ਜੋ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਸਾਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਅਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਬੰਦੀ ਛੋੜ — 52 ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਫੁੱਲ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਕੋਮਲਤਾ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਗੁਰੂ ਬੀਮਾਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਵਿਸਾਖੀ 1699 — ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਸਭ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜੀ ਅਤੇ ਚਾਲੀ ਮੁਕਤੇ ਕਦੇ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਹਾਰਨਾ ਬਹਾਦਰ ਸਿੱਖ ਸੱਪ ਦੀ ਛਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਫਿਰ ਹਰਿਆ-ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਖੇਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਜਨੇਊ ਦੀ ਸਾਖੀ ਅੰਦਰਲੀ ਚੰਗਿਆਈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਨੀ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਈ ਅਸਲੀ ਦੌਲਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸੱਜਣ ਠੱਗ ਅੰਦਰੋਂ ਸੱਚੇ ਬਣਨਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਕੌਡਾ ਰਾਖਸ਼ ਦਾ ਉਧਾਰ ਪਿਆਰ ਦਿਲ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਮੱਕੇ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰ ਥਾਂ ਹੈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਜੀ ਅਤੇ ਘਾਹ ਦੀ ਪੰਡ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਸਭ ਲਈ ਵਿੱਦਿਆ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਾਗਰ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਦੀ ਬਾਉਲੀ ਪਾਣੀ ਸਭ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਜੀ ਦੀ ਨਿਮਰ ਸੇਵਾ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸਬਰ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਭਾਈ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਜੀ ਅਤੇ ਦੋ ਘੋੜੇ ਸਿਆਣਪ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਲਈ ਦਵਾਈ ਹਰ ਲੋੜਵੰਦ ਦੀ ਮਦਦ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ ਛੱਜੂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਨਾ ਸਮਝੋ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ! ਸੱਚ ਛੁਪਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਲਈ ਡਟਣਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਭਾਈ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਗੁਰੂ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਮਤ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚਮਕੌਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਭਾਣਾ ਮੰਨਣਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ’ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਆਪਣਾ ਬਚਨ ਨਿਭਾਉਣਾ ਬਹਾਦਰ ਸਿੱਖ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੰਕਾਰ ਛੱਡਣਾ ਬਹਾਦਰ ਸਿੱਖ ਭਾਈ ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣਾ, ਨਿਮਰ ਰਹਿਣਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ

ਸਾਖੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਫ਼ਰਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

❓ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ

ਸਾਖੀ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

ਸਾਖੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜਾਂ ਬਹਾਦਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਖੀ ਕੋਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੰਡ ਛਕਣਾ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਜਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਣਾ।

ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖ ਸਾਖੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ?

ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ, ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਅਤੇ ਮਲਕ ਭਾਗੋ, ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪੰਜਾ, ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਅਤੇ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਸਾਖੀ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਸਵਾਲ ਹਨ।

ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੀ ਸਾਖੀ ਕੀ ਹੈ?

ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਖਰਾ ਸੌਦਾ ਕਰਨ ਲਈ 20 ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਭੁੱਖੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਛਕਾਉਣ ’ਤੇ ਖ਼ਰਚ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਛਕਾਉਣਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਖੀ ਲੰਗਰ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ।

ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਅਤੇ ਮਲਕ ਭਾਗੋ ਦੀ ਸਾਖੀ ਕੀ ਹੈ?

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਠੱਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਲਕ ਭਾਗੋ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਭੋਜ ਦੀ ਥਾਂ ਗ਼ਰੀਬ ਤਰਖਾਣ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਜੀ ਦੀ ਸਾਦੀ ਰੋਟੀ ਛਕਣੀ ਚੁਣੀ। ਇਹ ਸਾਖੀ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੀ ਕਮਾਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ?

ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ ਰੇੜ੍ਹਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਹੱਥ ਦਾ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅੱਜ ਵੀ ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਨੇ ਲੰਗਰ ਕਿਉਂ ਛਕਿਆ?

ਜਦੋਂ ਅਕਬਰ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਨਾਲ ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਲੰਗਰ ਛਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਾਖੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।

ਕੀ ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਖੀਆਂ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਭਾ (ਅਸੈਂਬਲੀ) ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਸਕਦਾ/ਸਕਦੀ ਹਾਂ?

ਹਾਂ। ਇਹ ਛੋਟੀਆਂ, ਸਪਸ਼ਟ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ KS1 ਅਤੇ KS2 ਅਸੈਂਬਲੀਆਂ ਅਤੇ RE ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਲਾਸਾਂ ਅਤੇ ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵੀ ਢੁਕਵੀਆਂ ਹਨ।

ਕਿਸੇ ਸਾਖੀ ਦੇ ਕੁਝ ਵੇਰਵੇ ਵੱਖਰੇ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?

ਸਾਖੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਣਾਉਣ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤੱਕ ਛੋਟੇ ਵੇਰਵੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਖੀ ਦੀ ਮੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

🧭 ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ