ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਲੰਗਰ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ (“ਗੁਰੂ ਦਾ ਦੁਆਰਾ”) ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ — ਸਿੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਦਾ ਹੋਵੇ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣੀਏ
ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਲੱਭੋ — ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਝੰਡਾ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬਸੰਤੀ (ਕੇਸਰੀ) ਜਾਂ ਨੀਲਾ ਤਿਕੋਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਝੂਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਖੰਡੇ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦਰਬਾਰ ਹਾਲ
ਇਹ ਮੁੱਖ ਹਾਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤਖ਼ਤ ’ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਗਤ ਇਕੱਠੀ ਭੁੰਜੇ ਬੈਠਦੀ ਹੈ, ਕੀਰਤਨ ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਰਦਾਸ ਅਤੇ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ
ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਅਰਦਾਸ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ — ਆਟੇ, ਘਿਓ ਅਤੇ ਖੰਡ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਮਿੱਠਾ, ਨਿੱਘਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ।
ਲੰਗਰ — ਮੁਫ਼ਤ ਰਸੋਈ
ਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਲੰਗਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਛਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਪੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਭੁੰਜੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ (ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ)
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ।
ਇਹ ਚਮਕਦੇ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੋਵਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਉੱਪਰਲੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ’ਤੇ ਸੋਨਾ ਚੜ੍ਹਵਾਇਆ।
ਇਸ ਦਾ ਲੰਗਰ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਫ਼ਤ ਰਸੋਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ — ਭੀੜ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 1,00,000 ਲੋਕ ਲੰਗਰ ਛਕ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਸੇਵਾਦਾਰ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਵਰਤਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਜਾਣ ਵੇਲੇ: ਇੱਕ ਸੂਚੀ
ਹਰ ਕਦਮ ’ਤੇ ਟੈਪ ਕਰਕੇ ਸਹੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ!
✅ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜਾਂਚ
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਪੰਨੇ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ?
1. ਦਰਬਾਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
2. ਲੰਗਰ ਕੌਣ ਛਕ ਸਕਦਾ ਹੈ?