ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ: ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲੋ ਅਤੇ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰੋ!

ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ

1469ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ — ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
1699ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਦੇ ਹਨ
1708ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਥਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
1799–1849ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਿੱਖ ਰਾਜ
ਅੱਜਸਿੱਖ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਯੂ.ਕੇ. ਤੱਕ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ
  1. 1469

    ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼

    ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਤਲਵੰਡੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਅੱਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

    ਹੋਰ ਜਾਣੋ

    ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਮਹਿਤਾ ਕਾਲੂ ਜੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਸਨ। ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਪਹਿਲੇ ਇਨਸਾਨ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀਰ ਬਹੁਤ ਖ਼ਾਸ ਹੈ।

  2. ਲਗਭਗ 1499

    “ਨਾ ਕੋ ਹਿੰਦੂ, ਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨ”

    ਵੇਈਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਅਲੋਪ ਰਹੇ। ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਨਾ ਕੋ ਹਿੰਦੂ, ਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨ” — ਭਾਵ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹਾਂ।

    ਹੋਰ ਜਾਣੋ

    ਇਹ ਘਟਨਾ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿਖੇ ਵਾਪਰੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

  3. 1500–1524

    ਮਹਾਨ ਯਾਤਰਾਵਾਂ (ਉਦਾਸੀਆਂ)

    ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲ ਪੈਦਲ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਗਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸੁਨੇਹਾ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ।

    ਹੋਰ ਜਾਣੋ

    ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਤਿੱਬਤ, ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ, ਬਗ਼ਦਾਦ ਅਤੇ ਮੱਕੇ ਵਰਗੀਆਂ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਗਏ। ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ, ਜੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਨ, ਰਬਾਬ (ਤਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਜ਼) ਵਜਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਬਾਣੀ ਗਾਉਂਦੇ।

  4. 1539

    ਗੁਰੂ ਜੋਤ ਅੱਗੇ ਤੁਰੀ

    ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਜੀ ਨੂੰ ਅਗਲਾ ਗੁਰੂ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਰੱਖਿਆ। ਇਹੀ ਜੋਤ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ ਤੱਕ, ਦਸ ਵਾਰ ਅੱਗੇ ਤੁਰੀ।

  5. 1570ਵਿਆਂ

    ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

    ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨਵਾਂ ਨਗਰ ਵਸਾਇਆ। ਇਹੀ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਿਆ।

  6. 1604

    ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ

    ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰੰਥ, ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ, ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ।

  7. 1606

    ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ

    ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਛੱਡਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤ-ਸਿਪਾਹੀ ਬਣਨਾ ਸਿਖਾਇਆ।

    ਹੋਰ ਜਾਣੋ

    ਸ਼ਹੀਦ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚ ਅਤੇ ਹੱਕ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵੇ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਪਹਿਨੀਆਂ — ਮੀਰੀ (ਦੁਨਿਆਵੀ ਸ਼ਕਤੀ) ਅਤੇ ਪੀਰੀ (ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀ) — ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ।

  8. 1675

    ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ

    ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ’ਤੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਹੱਕ ਮਿਲੇ।

  9. 1699

    ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ

    ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਿਆ — ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਜੋ ਈਮਾਨਦਾਰੀ, ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਜੀਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।

    ਹੋਰ ਜਾਣੋ

    ਪੰਜ ਬਹਾਦਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੀਸ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਪ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।

  10. 1708

    ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਬਣੇ

    ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਦੇਹਧਾਰੀ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਸਦਾ ਲਈ ਗੁਰੂ ਹੋਣਗੇ।

  11. 1709–1716

    ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ

    ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ।

  12. 1716–1760ਵਿਆਂ

    ਔਖਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮਿਸਲਾਂ

    ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਸਿੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਜਥਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸਲਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

    ਹੋਰ ਜਾਣੋ

    ਸਿੱਖ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ (ਸਾਰਾ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ) ਵਜੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਰਦੇ ਸਨ। 1762 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਿੱਖ ਫਿਰ ਤਕੜੇ ਹੋ ਗਏ।

  13. 1799–1849

    ਸਿੱਖ ਰਾਜ

    ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਿਸਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾ ਕੇ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ।

  14. 1849

    ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ

    ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਦੋ ਜੰਗਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।

  15. 1897

    ਸਾਰਾਗੜ੍ਹੀ ਦੀ ਲੜਾਈ

    21 ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹਾਦਰ ਆਖ਼ਰੀ ਮੋਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

  16. 1914–1945

    ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗਾਂ

    ਲੱਖਾਂ ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਲੜੇ।

  17. 1947

    ਵੰਡ

    ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਖਰੇ ਦੇਸ਼ ਬਣੇ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਵੀ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਘਰ-ਬਾਰ ਛੱਡਣੇ ਪਏ।

  18. 1984

    ਇੱਕ ਦੁਖਦਾਈ ਸਾਲ

    🔞 ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ

    ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

    ਜੂਨ 1984 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ (ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ) ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ।

    ਫ਼ੌਜੀ ਹਮਲਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜੇ ਵੇਲੇ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਹਰ ਸਾਲ ਅਰਦਾਸਾਂ ਅਤੇ ਇਕੱਠਾਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

  19. ਅੱਜ

    ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ

    ਅੱਜ ਲਗਭਗ 2.5 ਤੋਂ 3 ਕਰੋੜ ਸਿੱਖ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਕੈਨੇਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

❓ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ

ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ?

ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ 1469 ਵਿੱਚ ਤਲਵੰਡੀ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਦਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ 1708 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਬਣੇ।

1699 ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ?

1699 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਈ।

ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਕੀ ਸੀ?

ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਉੱਤੇ 1799 ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਸੀ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1849 ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।

ਸਿੱਖ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ?

ਸਿੱਖ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਹਨ, ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਜੋ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ’ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਚੁਣਿਆ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿੱਖ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਸਿੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿੰਦੂ ਸਨ ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ?

ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ, ਪਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ “ਨਾ ਕੋਈ ਹਿੰਦੂ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ” ਦਾ ਅਰਥ ਸੀ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।

ਹਿੰਦੂ, ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ?

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮ ਹਨ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਧੇ-ਫੁੱਲੇ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਉਮਰ ਭਰ ਦੇ ਸਾਥੀ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫ਼ਕੀਰ ਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਸਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਗੂੜ੍ਹੀਆਂ ਦੋਸਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੁਗ਼ਲ ਹਾਕਮਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਵੀ।

ਕੀ ਮੈਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?

ਹਾਂ ਜੀ। ਸਿੱਖੀ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਹਰ ਪੰਨਾ, ਇਸ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਸਮੇਤ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਾਲੇ ਬਟਨ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਪੰਜਾਬੀ (ਗੁਰਮੁਖੀ) ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡੂੰਘੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ; ਸਾਡਾ ਸਰੋਤ ਪੰਨਾ ਵੇਖੋ।

ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ?

ਸਾਡਾ ਸਿੱਖ ਕੈਲੰਡਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰਪੁਰਬ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਖ਼ਾਸ ਦਿਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਸਮੇਤ। ਕਈ ਤਰੀਕਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

✅ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜਾਂਚ

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਪੰਨੇ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ?

1. ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਿਸ ਸਾਲ ਹੋਇਆ?

2. 1699 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਕੀ ਹੋਇਆ?

🧭 ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ