ਗੁਰਗੱਦੀ ਦਿਵਸ: ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਬਣੇ
ਗੁਰਗੱਦੀ ਦਿਵਸ 1708 ਦੇ ਉਸ ਦਿਨ ਦੀ ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅੱਜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਐਲਾਨਿਆ।
ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
ਤਾਰੀਖ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ
📖 ਗੁਰਗੱਦੀ ਦਿਵਸ ਕੀ ਹੈ?
ਗੁਰਗੱਦੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਗੁਰੂ ਦਾ ਤਖ਼ਤ”, ਭਾਵ ਗੁਰਿਆਈ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਣਾ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦਿਵਸ ਉਸ ਪਲ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗੁਰਿਆਈ ਸਦਾ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਜਾਗਤ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
📜 1708 ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ?
1708 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਸਨ। ਇਹ ਜਾਣਦਿਆਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੇ ਪੰਜ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਰੀਅਲ ਰੱਖ ਕੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਐਲਾਨਿਆ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸ਼ਬਦ (ਰੱਬੀ ਬਾਣੀ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਚਨ “ਸਭ ਸਿੱਖਨ ਕੋ ਹੁਕਮ ਹੈ ਗੁਰੂ ਮਾਨਿਓ ਗ੍ਰੰਥ” ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨਣ।”
ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਜੋਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 1604 ਵਿੱਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ।
🪷 ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਬਾਰੇ
ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ, ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਵਰਗੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਸਭ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਹਨ।
- 1,430 ਅੰਗ
- ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਅੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ
- ਉਹ ਲਿਪੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੀਤਾ।
- ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ
- ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਾਣੀ 31 ਸੰਗੀਤਕ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ।
🎉 ਸਿੱਖ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ
ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਖੰਡ ਪਾਠ, ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਕਥਾ ਨਾਲ ਇਹ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਲੰਗਰ ਛਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਅਖੰਡ ਪਾਠ
- ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਠ।
- ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ
- ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਪਾਲਕੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਛਤਰ-ਛਾਇਆ ਹੇਠ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ।
- ਹੁਕਮਨਾਮਾ
- ਸਿੱਖ ਹੁਕਮਨਾਮਾ, ਭਾਵ ਦਿਨ ਦਾ ਗੁਰੂ ਦਾ ਹੁਕਮ, ਸੁਣਦੇ ਹਨ।
- ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਿੱਖਣਾ
- ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦਿਨ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਜਾਂ ਸਿੱਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
🌍 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜਸ਼ਨ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਸ਼ਨ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ (ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ) ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਸਮਾਗਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੇ ਯੂਬਾ ਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦਿਵਸ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਸਜਦਾ ਹੈ। ਯੂ.ਕੇ. ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਊਥਹਾਲ, ਬਰਮਿੰਘਮ ਅਤੇ ਲੈਸਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਸਰੀ (ਬੀ.ਸੀ.), ਇਹ ਦਿਨ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠਾਂ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
👨👩👧 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ ਸੁਝਾਅ
ਗੁਰਗੱਦੀ ਦਿਵਸ ਇਹ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸਮਾਂ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਜਾਓ
- ਵੇਖੋ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਚੰਦੋਏ ਹੇਠ ਉੱਚੇ ਤਖ਼ਤ ’ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਦਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖੋ
- ਦਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਬਣਾਓ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।
- ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਪੜ੍ਹੋ
- ਅੱਜ ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਇਕੱਠੇ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੋ।
- ਗੁਰਮੁਖੀ ਸਿੱਖੋ
- ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਅੱਖਰ ਲਿਖਣੇ ਸਿੱਖੋ।
❓ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ
ਗੁਰਗੱਦੀ ਦਿਵਸ 2026 ਕਦੋਂ ਹੈ?
ਤਾਰੀਖ਼ ਇਸ ਪੰਨੇ ਦੇ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਦ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਜਾਂ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਗੱਦੀ ਦਿਵਸ ਕੀ ਹੈ?
ਉਹ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ 1708 ਵਿੱਚ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਥਾਪਿਆ।
ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅੰਤਿਮ ਗੁਰੂ ਕਿਉਂ ਹਨ?
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਿਆਈ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਕਿਸੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
ਗੁਰਗੱਦੀ ਕਿੱਥੇ ਹੋਈ ਸੀ?
ਅੱਜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।
ਗੁਰਗੱਦੀ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਗੁਰਗੱਦੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗੁਰੂ ਦਾ ਤਖ਼ਤ, ਭਾਵ ਗੁਰਿਆਈ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਣਾ।
ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਕਿਸ ਨੇ ਲਿਖੇ?
ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1604 ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ।
ਸਿੱਖ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦਿਵਸ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ਅਖੰਡ ਪਾਠਾਂ, ਕੀਰਤਨ, ਕਥਾ, ਨਗਰ ਕੀਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਨਾਲ।
ਯੂਬਾ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਯੂਬਾ ਸਿਟੀ, ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦਿਵਸ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।