ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਪੁਰਬ: ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਹਾੜਾ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਪੁਰਬ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1469 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਸਾਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਭਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
ਅਗਲੀ ਤਾਰੀਖ਼
24 ਨਵੰਬਰ 2026
⏳ 6 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ
✨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਪੁਰਬ ਕੀ ਹੈ?
ਗੁਰਪੁਰਬ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਚਾਨਣ, ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਉਸ ਚਾਨਣ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਕਰਤਾਰ ਇੱਕ ਹੈ (ੴ), ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ ਛਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹਨ।
- ਨਾਮ ਜਪਣਾ
- ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ।
- ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ
- ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ।
- ਵੰਡ ਛਕਣਾ
- ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ।
📜 ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1469 ਵਿੱਚ ਰਾਇ ਭੋਇ ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਡੂੰਘੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦਇਆ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੀ ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਮਿਲੇ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲ ਭੁੱਖੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਛਕਾਇਆ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲੰਮੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ, ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਸੁਨੇਹਾ ਫੈਲਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਟਿਕ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਮਿਲ ਕੇ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ, ਬੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਛਕਦੇ ਸਨ।
🌕 ਇਹ ਅਕਤੂਬਰ ਜਾਂ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਗੁਰਪੁਰਬ ਕੱਤਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਮਹੀਨੇ ਕੱਤਕ ਦਾ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਚੰਦ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਪੱਛਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਹਰ ਸਾਲ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ।
ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੋਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਸਾਖ (ਅਪ੍ਰੈਲ) ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਕੱਤਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਰਵਾਇਤ ਹੈ, ਅਤੇ SGPC ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਇਸੇ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
🎉 ਸਿੱਖ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ
ਜਸ਼ਨ ਅਕਸਰ ਕਈ ਦਿਨ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਪ੍ਰਭਾਤ ਫੇਰੀ
- ਗੁਰਪੁਰਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਮੁਹੱਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ।
- ਅਖੰਡ ਪਾਠ
- ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਠ, ਜਿਸ ਦਾ ਭੋਗ ਗੁਰਪੁਰਬ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
- ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ
- ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ, ਕੀਰਤਨ, ਗੱਤਕੇ ਅਤੇ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਪਾਲਕੀ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਾਲ।
- ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਕਥਾ
- ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਕਥਾ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
- ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਦੀਪਮਾਲਾ
- ਸਭ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਲੰਗਰ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ।
🌍 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜਸ਼ਨ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ (ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ) ਵਿਖੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਜਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੁਸ਼ਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੂ.ਕੇ. ਵਿੱਚ ਸਾਊਥਹਾਲ, ਬਰਮਿੰਘਮ, ਲੈਸਟਰ, ਲੀਡਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸਮਾਗਮ ਅਤੇ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਰੀ (ਬੀ.ਸੀ.) ਅਤੇ ਬਰੈਂਪਟਨ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡੇ ਜਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
👨👩👧 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ ਸੁਝਾਅ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਵੰਡ ਛਕਣ ਦਾ ਸਰਲ ਸੁਨੇਹਾ ਹਰ ਉਮਰ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ।
- ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਓ
- ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਖਾਣ ਲਈ ਬੁਲਾਓ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਲੰਗਰ ਵਾਂਗ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
- ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਸਿੱਖੋ
- ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਸਿੱਖੋ।
- ਉਦਾਸੀਆਂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
- ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਬਣਾਓ।
- ਦਇਆ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ
- ਗੁਰਪੁਰਬ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਦਇਆ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਜਾਂ ਵੰਡ ਛਕਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰੋ।
📅 ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ
- 24 ਨਵੰਬਰ 2026
- 14 ਨਵੰਬਰ 2027 ≈
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਚੰਦ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ।
❓ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਪੁਰਬ 2026 ਕਦੋਂ ਹੈ?
ਤਾਰੀਖ਼ ਇਸ ਪੰਨੇ ਦੇ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਕੱਤਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਪੁਰਬ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਕੱਤਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਰਵਾਇਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਜਯੰਤੀ ਕੀ ਹੈ?
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਜਯੰਤੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰਪੁਰਬ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਂ ਹੈ, ਭਾਵ 1469 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ।
ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਪੁਰਬ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ਪ੍ਰਭਾਤ ਫੇਰੀਆਂ, ਅਖੰਡ ਪਾਠ, ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ, ਕੀਰਤਨ, ਕਥਾ, ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਦੀਪਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਨਾਲ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ?
ਰਾਇ ਭੋਇ ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ ਵਿਖੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਚਾਨਣ ਅਤੇ ਪੁਰਬ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਹਾੜਾ। ਇਹ ਉਸ ਚਾਨਣ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕੀ ਸਿਖਾਇਆ?
ਕਿ ਕਰਤਾਰ ਇੱਕ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ ਛਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰਪੁਰਬ ’ਤੇ ਛੁੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਯੂ.ਕੇ., ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਸ਼ਨ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ’ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।