ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਪੁਰਬ: ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਹਾੜਾ
ਇਹ ਗੁਰਪੁਰਬ 1666 ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ। ਉਹ ਯੋਧੇ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਕੀਤੀ।
ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
ਅਗਲੀ ਤਾਰੀਖ਼
15 ਜਨਵਰੀ 2027
⏳ 58 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ
🦅 ਇਹ ਗੁਰਪੁਰਬ ਕੀ ਹੈ?
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸੰਤ-ਸਿਪਾਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਰੂਹਾਨੀ ਵੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਵੀ, ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ।
📜 ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1666 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਟਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਸਨ। ਜਦੋਂ 1675 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਸਿਰਫ਼ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਬਣੇ।
1699 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਕੀਤੀ (ਪੜ੍ਹੋ ਵਿਸਾਖੀ 1699)। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ, ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ, ਫਿਰ ਵੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਦੇ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਡੋਲਣ ਦਿੱਤਾ। 1708 ਵਿੱਚ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਐਲਾਨਿਆ।
- ਕਵੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਚੀਆਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ 52 ਕਵੀ ਰੱਖੇ।
- ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਸਾਜਣਹਾਰ
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਇਆ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਪ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ।
- ਦੇਹਧਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਗੁਰੂ
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ।
🌙 ਇਹ ਕਦੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
SGPC ਰਵਾਇਤੀ ਚੰਦਰਮਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਰੀਖ਼ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੋਹ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸੁਦੀ ਪੱਖ ਦੀ ਸਤਵੀਂ ਤਿੱਥ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਪੁਰਬ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਜਾਂ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਤਾਰੀਖ਼ ਇਸ ਪੰਨੇ ਦੇ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪਤਾ ਕਰੋ।
🎉 ਸਿੱਖ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ
ਇਹ ਦਿਨ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਦੇ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
- ਅਖੰਡ ਪਾਠ
- ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਠ, ਜਿਸ ਦਾ ਭੋਗ ਗੁਰਪੁਰਬ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
- ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ
- ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ, ਅਕਸਰ ਗੱਤਕੇ ਦੇ ਜੌਹਰਾਂ ਨਾਲ।
- ਕੀਰਤਨ ਦਰਬਾਰ
- ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਲੰਗਰ
- ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਲੰਗਰ ਛਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
🌍 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜਸ਼ਨ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ, ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਜਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ, ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ (ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ) ਵਿਖੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਸਮਾਗਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯੂ.ਕੇ. ਵਿੱਚ ਸਾਊਥਹਾਲ, ਬਰਮਿੰਘਮ, ਲੈਸਟਰ, ਕਵੈਂਟਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਨ ਸਮਾਗਮ ਅਤੇ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਸਰੀ (ਬੀ.ਸੀ.) ਅਤੇ ਬਰੈਂਪਟਨ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਇਹ ਦਿਨ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
👨👩👧 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ ਸੁਝਾਅ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹਿੰਮਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੇ ਸਬਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
- ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖੋ
- ਜਾਣੋ ਕਿ ਹਰ ਕਕਾਰ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੋ
- ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਹਿੰਮਤ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੋ।
- ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਬਣਾਓ
- ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਨਾਂਦੇੜ ਤੱਕ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਬਣਾਓ।
- ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੌਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੋ ਜਦੋਂ ਸਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹਿੰਮਤ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
❓ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਪੁਰਬ 2027 ਕਦੋਂ ਹੈ?
ਤਾਰੀਖ਼ ਇਸ ਪੰਨੇ ਦੇ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਦ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਜਾਂ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰਪੁਰਬ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਕਿਉਂ ਬਦਲਦੀ ਹੈ?
SGPC ਪੋਹ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਚੰਦਰਮਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਰੀਖ਼ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਹਰ ਸਾਲ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੁਰਪੁਰਬ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ?
1666 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਟਨਾ ਵਿਖੇ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ’ਤੇ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ਅਖੰਡ ਪਾਠ, ਕੀਰਤਨ, ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ, ਗੱਤਕੇ ਦੇ ਜੌਹਰਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਲਈ ਲੰਗਰ ਨਾਲ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1699 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਕੀਤੀ, ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਕਵਿਤਾ ਰਚੀ, ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਹੱਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1708 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਥਾਪਿਆ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੌਣ ਸਨ?
ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਿੰਨੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਬਣੇ?
1675 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਬਣੇ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਜਯੰਤੀ ਕੀ ਹੈ?
ਇਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ, ਭਾਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਜਸ਼ਨ, ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਂ ਹੈ।