ਰੈਣਿ ਗਵਾਈ ਸੋਇ ਕੈ — ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ ਸਹਿਤ

ਰੈਣਿ ਗਵਾਈ ਸੋਇ ਕੈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਰਾਗ ਗਉੜੀ ਬੈਰਾਗਣਿ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਗ 156 ’ਤੇ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੀਮਤੀ ਮਨੁੱਖਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅੰਗ 156ਰਾਗੁ ਗਉੜੀGuru Nanak Dev Ji

🙏 ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਢਕਦੇ ਹਨ।

ਗਉੜੀ ਬੈਰਾਗਣਿ ਮਹਲਾ ੧ ॥

gauRee bairaagan mahalaa pehilaa ||

Gauree Bairaagan, First Mehla:

ਰੈਣਿ ਗਵਾਈ ਸੋਇ ਕੈ ਦਿਵਸੁ ਗਵਾਇਆ ਖਾਇ ॥

rain gavaiee soi kai dhivas gavaiaa khai ||

(ਹੇ ਮੂਰਖ !) ਤੂੰ ਰਾਤ ਸੌਂ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ਤੇ ਦਿਨ ਖਾ ਖਾ ਕੇ ਵਿਅਰਥ ਬਿਤਾਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ,

ਹੀਰੇ ਜੈਸਾ ਜਨਮੁ ਹੈ ਕਉਡੀ ਬਦਲੇ ਜਾਇ ॥੧॥

heere jaisaa janam hai kauddee badhale jai ||1||

ਤੇਰਾ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਹੀਰੇ ਵਰਗਾ ਕੀਮਤੀ ਹੈ, ਪਰ (ਸਿਮਰਨ-ਹੀਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ) ਕੌਡੀ ਦੇ ਭਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ।੧।

ਨਾਮੁ ਨ ਜਾਨਿਆ ਰਾਮ ਕਾ ॥

naam na jaaniaa raam kaa ||

ਹੇ ਮੂਰਖ ! ਤੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਸਾਂਝ ਨਹੀਂ ਪਾਈ,

ਮੂੜੇ ਫਿਰਿ ਪਾਛੈ ਪਛੁਤਾਹਿ ਰੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥

mooRe fir paachhai pachhutaeh re ||1|| rahaau ||

(ਇਹ ਮਨੁੱਖਾ ਜੀਵਨ ਹੀ ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਸਮਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਉਮਰ ਸਿਮਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੀ ਲੰਘ ਗਈ, ਤਾਂ) ਮੁੜ ਸਮਾ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰੇਂਗਾ

ਅਨਤਾ ਧਨੁ ਧਰਣੀ ਧਰੇ ਅਨਤ ਨ ਚਾਹਿਆ ਜਾਇ ॥

anataa dhan dharanee dhare anat na chaahiaa jai ||

ਜੋ ਮਨੁੱਖ (ਨਿਰਾ) ਬੇਅੰਤ ਧਨ ਹੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੇਅੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਤਾਂਘ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ।

ਅਨਤ ਕਉ ਚਾਹਨ ਜੋ ਗਏ ਸੇ ਆਏ ਅਨਤ ਗਵਾਇ ॥੨॥

anat kau chaahan jo ge se aae anat gavai ||2||

ਜੋ ਜੋ ਭੀ ਬੇਅੰਤ ਦੌਲਤ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿਚ ਦੌੜੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੇਅੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ-ਧਨ ਨੂੰ ਗਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ।੨।

ਆਪਣ ਲੀਆ ਜੇ ਮਿਲੈ ਤਾ ਸਭੁ ਕੋ ਭਾਗਠੁ ਹੋਇ ॥

aapan leeaa je milai taa sabh ko bhaagaTh hoi ||

(ਪਰ) ਜੇ ਨਿਰੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤਿਆਂ ਹੀ ਨਾਮ-ਧਨ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਨਾਮ-ਧਨ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਏ । ਭਾਵੇਂ ਜੀਕਰ ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ (ਨਿਰਾ ਜ਼ਬਾਨੀ ਜ਼ਬਾਨੀ) ਨਾਮ-ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰੇ,

ਕਰਮਾ ਉਪਰਿ ਨਿਬੜੈ ਜੇ ਲੋਚੈ ਸਭੁ ਕੋਇ ॥੩॥

karamaa upar nibaRai je lochai sabh koi ||3||

ਪਰ ਇਹ ਹਰੇਕ ਦੇ ਅਮਲਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਕਿ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇਗੀ । ਸੋ, ਨਿਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਨਾਹ ਭਟਕੋ) ।੩।

ਨਾਨਕ ਕਰਣਾ ਜਿਨਿ ਕੀਆ ਸੋਈ ਸਾਰ ਕਰੇਇ ॥

naanak karanaa jin keeaa soiee saar karei ||

ਹੇ ਨਾਨਕ ! (ਉੱਦਮ ਕਰਦਿਆਂ ਭੀ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ । ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ । ਉੱਦਮ ਦਾ ਮਾਣ ਹੀ ਸਾਰੇ ਉੱਦਮ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ) ਜਿਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਇਹ ਜਗਤ ਰਚਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ

ਹੁਕਮੁ ਨ ਜਾਪੀ ਖਸਮ ਕਾ ਕਿਸੈ ਵਡਾਈ ਦੇਇ ॥੪॥੧॥੧੮॥

hukam na jaapee khasam kaa kisai vaddaiee dhei ||4||1||18||

(ਉੱਦਮ ਦੇ ਫਲ ਬਾਰੇ) ਉਸ ਖਸਮ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, (ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ) ਕਿ ਕਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਹ (ਨਾਮ ਜਪਣ ਦੀ) ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਦੇਂਦਾ ਹੈ (ਅਸੀ ਜੀਵ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦਿੱਸਦੇ ਉੱਦਮ ਤੇ ਗ਼ਲਤੀ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ । ਉੱਦਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਭੀ ਪ੍ਰਭੂ ਪਾਸੋਂ ਮਿਹਰ ਦੀ ਦਾਤਿ ਮੰਗਦੇ ਰਹੋ) ।੪।੧।੧੮।

📖 ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ

ਗੁਰੂ ਜੀ ਫ਼ਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੌਣ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖਾ ਜੀਵਨ ਹੀਰੇ ਵਰਗਾ ਕੀਮਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੇਕੀਮਤੀ ਕੌਡੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਗੁਆਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਸੌਣਾ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ; ਚੇਤਾਵਨੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਾ ਲੰਘਾ ਦੇਈਏ ਅਤੇ ਨਾਮ, ਯਾਨੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਯਾਦ, ਨੂੰ ਨਾ ਭੁੱਲ ਜਾਈਏ। ਜੋ ਕਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ, ਉਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਛਤਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨਿਆਵੀ ਧਨ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਜੋੜ-ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜੇ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਜੇ ਧਨ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਹਰ ਕੋਈ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦਾ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਤਾਰ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਇਸ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਵਡਿਆਈ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

🎶 ਸਿੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ

ਰਾਗੀ ਅਕਸਰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਨਰਮ, ਵਿਚਾਰ ਭਰੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਬੈਰਾਗ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ: ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਤਾਂਘ ਅਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਮੋਹ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਦਦਗਾਰ ਯਾਦ-ਦਹਾਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਰੀਏ, ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਮਕਸਦ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਜੀਏ।

← ਅਰਥਾਂ ਸਹਿਤ ਸ਼ਬਦ