ਰੇ ਮਨ ਐਸੋ ਕਰਿ ਸੰਨਿਆਸਾ — ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ ਸਹਿਤ

ਰੇ ਮਨ ਐਸੋ ਕਰਿ ਸੰਨਿਆਸਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਰਾਗ ਰਾਮਕਲੀ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜੋ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਹਜ਼ਾਰੇ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ 10 ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੇ ਤਿਆਗ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ।

ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬGuru Gobind Singh Ji

🙏 ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਢਕਦੇ ਹਨ।

ਸਬਦ ॥

sabadh ||

ਸ਼ਬਦ:

ੴ ਸਤਿਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥

ikOankaar satiguraprasaadh ||

ੴ ਸਤਿਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ:

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹਿ:

ਰਾਮਕਲੀ ਪਾਤਸਾਹੀ ੧੦ ॥

raamakalee paatasaahee 10 ||

ਰਾਗ ਰਾਮਕਲੀ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ੧੦:

ਰੇ ਮਨ ਐਸੋ ਕਰ ਸੰਨਿਆਸਾ ॥

re man aaiso kar sa(n)niaasaa ||

ਹੇ ਮਨ! (ਤੂੰ) ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰਨ ਕਰ।

ਬਨ ਸੇ ਸਦਨ ਸਬੈ ਕਰ ਸਮਝਹੁ ਮਨ ਹੀ ਮਾਹਿ ਉਦਾਸਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥

ban se sadhan sabai kar samajhahu man hee maeh udhaasaa ||1|| rahaau ||

ਸਾਰੇ ਘਰਾ ਨੂੰ ਬਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਮਝੋ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿਚ (ਸਦਾ) ਉਦਾਸ ਰਹੋ ॥੧॥ ਰਹਾਉ।

ਜਤ ਕੀ ਜਟਾ ਜੋਗ ਕੋ ਮੰਜਨੁ ਨੇਮ ਕੇ ਨਖਨ ਬਢਾਓ ॥

jat kee jaTaa jog ko ma(n)jan nem ke nakhan baddaao ||

ਜਤ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾ, ਯੋਗ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਨੇਮ ਦੇ ਨੌਂਹ ਵਧਾ ਲਵੋ।

ਗਿਆਨ ਗੁਰੂ ਆਤਮ ਉਪਦੇਸਹੁ ਨਾਮ ਬਿਭੂਤ ਲਗਾਓ ॥੧॥

giaan guroo aatam upadhesahu naam bibhoot lagaao ||1||

ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ ਅਤੇ ਨਾਮ (ਦੇ ਸਿਮਰਨ) ਦੀ ਬਿਭੂਤ (ਸੁਆਹ) ਲਗਾਓ ॥੧॥

ਅਲਪ ਅਹਾਰ ਸੁਲਪ ਸੀ ਨਿੰਦ੍ਰਾ ਦਯਾ ਛਿਮਾ ਤਨ ਪ੍ਰੀਤਿ ॥

alap ahaar sulap see ni(n)dhraa dhayaa chhimaa tan preet ||

ਥੋੜਾ ਆਹਾਰ, ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਨੀਂਦਰ ਅਤੇ ਦਇਆ ਤੇ ਖਿਮਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰੋ।

ਸੀਲ ਸੰਤੋਖ ਸਦਾ ਨਿਰਬਾਹਿਬੋ ਹ੍ਵੈਬੋ ਤ੍ਰਿਗੁਣ ਅਤੀਤ ॥੨॥

seel sa(n)tokh sadhaa nirabaahibo havaibo tiragun ateet ||2||

ਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਿਭਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਨਿਰਲਿਪਤ ਰਹਿ ॥੨॥

ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਹੰਕਾਰ ਲੋਭ ਹਠ ਮੋਹ ਨ ਮਨ ਸਿਉ ਲ੍ਯਾਵੈ ॥

kaam krodh ha(n)kaar lobh haTh moh na man siau layaavai ||

ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਹੰਕਾਰ, ਲੋਭ, ਹਠ, ਮੋਹ, ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਕਦੇ ਨਾ ਲਿਆ।

ਤਬ ਹੀ ਆਤਮ ਤਤ ਕੋ ਦਰਸੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕਹ ਪਾਵੈ ॥੩॥੧॥

tab hee aatam tat ko dharase param purakh keh paavai ||3||1||

ਤਦ ਹੀ ਆਤਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੇਾਂਗਾ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ (ਪਰਮਾਤਮਾ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਾਂਗਾ ॥੩॥੧॥

📖 ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ

ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੰਨਿਆਸੀ (ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਬਣ ਕੇ ਰਹਿਣਾ, ਜਟਾਂ ਵਧਾਉਣੀਆਂ, ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਸੁਆਹ ਮਲਣੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਉਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਹੀ ਜੰਗਲ ਸਮਝੋ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਮੋਹ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹੋ।

ਗੁਰੂ ਜੀ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਹਰ ਬਾਹਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲਾ ਅਰਥ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਜਮ ਜਟਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਾ ਨੇਮ ਲੰਮੇ ਨਹੁੰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਸੱਚਾ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਮ ਹੀ ਮਲਣ ਵਾਲੀ ਸੁਆਹ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਾਓ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੌਂਵੋ, ਅਤੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦਇਆ, ਖਿਮਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਰੱਖੋ। ਸਦਾ ਨਰਮੀ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਜੀਓ, ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਖਿੱਚ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠੋ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਹੰਕਾਰ, ਲੋਭ, ਹਠ ਅਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੋ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਫ਼ਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖੋਗੇ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਮਿਲੋਗੇ। ਇਹੀ ਸਿੱਖ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ: ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਾਈ ਰੱਖਣਾ।

🎶 ਸਿੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਗੁਰਪੁਰਬਾਂ ’ਤੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰਪੁਰਬ ’ਤੇ, ਕੀਰਤਨ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਸ਼ਬਦ ਹਜ਼ਾਰੇ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ 10 ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬਾਣੀਆਂ (ਨਿਤਨੇਮ) ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਕਾਰ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਮਦਦਗਾਰ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।

← ਅਰਥਾਂ ਸਹਿਤ ਸ਼ਬਦ