ਦੇਹ ਸਿਵਾ ਬਰੁ ਮੋਹਿ ਇਹੈ — ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ ਸਹਿਤ

ਦੇਹ ਸਿਵਾ ਬਰੁ ਮੋਹਿ ਇਹੈ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਵੱਯਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ। ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਹੀ ਗੱਲ ਲਈ ਡਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਲਈ ਇੱਕ ਜੋਸ਼ ਭਰੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ।

ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬGuru Gobind Singh Ji

🙏 ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਢਕਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਵੈਯਾ ॥

savaiyaa ||

ਸ੍ਵੈਯਾ:

ਦੇਹ ਸਿਵਾ ਬਰੁ ਮੋਹਿ ਇਹੈ ਸੁਭ ਕਰਮਨ ਤੇ ਕਬਹੂੰ ਨ ਟਰੋ ॥

dheh sivaa bar moh ihai subh karaman te kabahoo(n) na Taro ||

ਹੇ ਸ਼ਿਵਾ! ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦੇ ਕਿ (ਮੈਂ) ਸ਼ੁਭ ਕੰਮਾ (ਨੂੰ ਕਰਨੋਂ) ਨਾ ਟਲਾ।

ਨ ਡਰੋ ਅਰਿ ਸੋ ਜਬ ਜਾਇ ਲਰੋ ਨਿਸਚੈ ਕਰਿ ਅਪੁਨੀ ਜੀਤ ਕਰੋ ॥

n ddaro ar so jab jai laro nisachai kar apunee jeet karo ||

ਜਦੋਂ ਵੈਰੀ ਨਾਲ (ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ) ਲੜਾ ਤਾ (ਜ਼ਰਾ) ਨਾ ਡਰਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾ।

ਅਰੁ ਸਿਖ ਹੌ ਆਪਨੇ ਹੀ ਮਨ ਕੋ ਇਹ ਲਾਲਚ ਹਉ ਗੁਨ ਤਉ ਉਚਰੋ ॥

ar sikh hau aapane hee man ko ieh laalach hau gun tau ucharo ||

ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਿਖਿਆ ਦੇਵਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ (ਸਦਾ) ਇਹ ਲਾਲਚ (ਬਣਿਆ ਰਹੇ ਕਿ ਮੈਂ) ਤੇਰੇ ਗੁਣਾ ਨੂੰ ਉਚਾਰਦਾ ਰਹਾ।

ਜਬ ਆਵ ਕੀ ਅਉਧ ਨਿਦਾਨ ਬਨੈ ਅਤਿ ਹੀ ਰਨ ਮੈ ਤਬ ਜੂਝ ਮਰੋ ॥੨੩੧॥

jab aav kee aaudh nidhaan banai at hee ran mai tab joojh maro ||231||

ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਮਰ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸਮਾ ਆ ਜਾਏ ਤਾ ਅਤਿ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਲੜਦਾ ਹੋਇਆ ਮਰ ਜਾਵਾ ॥੨੩੧॥

ਚੰਡਿ ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਵਿਤਨ ਮੈ ਬਰਨਿਓ ਸਭ ਹੀ ਰਸ ਰੁਦ੍ਰਮਈ ਹੈ ॥

cha(n)dd charitr kavitan mai baranio sabh hee ras rudhramiee hai ||

ਚੰਡੀ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਕਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। (ਇਹ) ਸਾਰੀ (ਕਵਿਤਾ) ਰੌਦਰਰਸ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਹੈ।

ਏਕ ਤੇ ਏਕ ਰਸਾਲ ਭਇਓ ਨਖ ਤੇ ਸਿਖ ਲਉ ਉਪਮਾ ਸੁ ਨਈ ਹੈ ॥

ek te ek rasaal bhio nakh te sikh lau upamaa su niee hai ||

ਇਕ ਤੋਂ ਇਕ (ਉਕਤੀ) ਰਸ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਿ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤਕ (ਪੈਰਾ ਦੇ ਨਹੁੰਆਂ ਤੋਂ ਸਿਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤਕ) ਹਰ ਉਪਮਾ ਨਵੀਂ ਹੈ।

ਕਉਤਕ ਹੇਤੁ ਕਰੀ ਕਵਿ ਨੇ ਸਤਿਸਯ ਕੀ ਕਥਾ ਇਹ ਪੂਰੀ ਭਈ ਹੈ ॥

kautak het karee kav ne satisay kee kathaa ieh pooree bhiee hai ||

ਕਵੀ ਨੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਲਾਸ ('ਕਉਤਕ') ਲਈ ਇਕ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। 'ਸਤਸਈ' ਦੀ ਇਹ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਵਰਣਿਤ ਹੈ।

ਜਾਹਿ ਨਮਿਤ ਪੜੈ ਸੁਨਿ ਹੈ ਨਰ ਸੋ ਨਿਸਚੈ ਕਰਿ ਤਾਹਿ ਦਈ ਹੈ ॥੨੩੨॥

jaeh namit paRai sun hai nar so nisachai kar taeh dhiee hai ||232||

ਜਿਸ (ਮਨੋਰਥ) ਲਈ (ਕੋਈ) ਪੁਰਸ਼ (ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ) ਪੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਸੁਣੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਵਸ਼ ਹੀ (ਦੇਵੀ) ਉਹੀ (ਵਰ) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ ॥੨੩੨॥

⚔️ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ

ਗੁਰੂ ਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇੱਕੋ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਮੰਗਦੇ ਹਨ: ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਣਾ। ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਸਿਵਾ ਅੱਗੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ, ਭਾਵ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਦੀ ਰੱਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।

ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਿਆਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰਨ, ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਮਨ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕੋ ਤਾਂਘ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਣ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ।

ਇਹੀ ਸੰਤ-ਸਿਪਾਹੀ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ: ਅਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਇਸ ਜੰਗ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ ਅਤੇ ਹਉਮੈ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਪੰਨੇ ’ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਛੰਦ ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵੱਯਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

🦁 ਸਿੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ

ਦੇਹ ਸਿਵਾ ਬਰੁ ਮੋਹਿ ਇਹੈ ਨੂੰ ਹੌਸਲੇ ਦੇ ਤਰਾਨੇ ਵਜੋਂ ਬੜੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰਪੁਰਬ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਸਿੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕੈਂਪਾਂ, ਗਤਕੇ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ।

ਇਹ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਦਇਆਵਾਨ ਵੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਵੀ, ਅਤੇ ਸਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

← ਅਰਥਾਂ ਸਹਿਤ ਸ਼ਬਦ