ਰਾਗੁ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੪ ਛੰਤ ਘਰੁ ੧
रागु सूही महला ४ छंत घरु १
raag soohee mahalaa chauthhaa chha(n)t ghar pehilaa
ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥
ੴ सतिगुर प्रसादि ॥
ikOankaar satigur prasaadh ||
ਸਤਿਗੁਰੁ ਪੁਰਖੁ ਮਿਲਾਇ ਅਵਗਣ ਵਿਕਣਾ ਗੁਣ ਰਵਾ ਬਲਿ ਰਾਮ ਜੀਉ ॥
सतिगुरु पुरखु मिलाइ अवगण विकणा गुण रवा बलि राम जीउ ॥
satigur purakh milai avagan vikanaa gun ravaa bal raam jeeau ||
हे राम जी ! मैं तुझसे सदके हूँ।मुझे गुरू पुरख मिला (जिसके द्वारा) मैं (तेरे) गुणों को याद करूँ।और (इन गुणों के बदले) अवगुण बेच दूँ (दूर कर दूँ)।
ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਿਤ ਨਿਤ ਚਵਾ ਬਲਿ ਰਾਮ ਜੀਉ ॥
हरि हरि नामु धिआइ गुरबाणी नित नित चवा बलि राम जीउ ॥
har har naam dhiaai gurbaanee nit nit chavaa bal raam jeeau ||
हे हरी ! तेरा नाम सिमर-सिमर के मैं सदा ही गुरू की बाणी उचारूँ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਦ ਮੀਠੀ ਲਾਗੀ ਪਾਪ ਵਿਕਾਰ ਗਵਾਇਆ ॥
गुरबाणी सद मीठी लागी पाप विकार गवाइआ ॥
gurbaanee sadh meeThee laagee paap vikaar gavaiaa ||
जिस जीव-स्त्री को गुरू की बाणी सदा प्यारी लगती है।वह (अपने अंदर से) पाप विकार दूर कर लेती है।
ਹਉਮੈ ਰੋਗੁ ਗਇਆ ਭਉ ਭਾਗਾ ਸਹਜੇ ਸਹਜਿ ਮਿਲਾਇਆ ॥
हउमै रोगु गइआ भउ भागा सहजे सहजि मिलाइआ ॥
haumai rog giaa bhau bhaagaa sahaje sahaj milaiaa ||
उसका अहंकार का रोग समाप्त हो जाता है।हरेक किस्म का डर-सहम भाग जाता है।वह सदा सदा ही आत्मिक अडोलता में टिकी रहती है।
ਕਾਇਆ ਸੇਜ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਸੁਖਾਲੀ ਗਿਆਨ ਤਤਿ ਕਰਿ ਭੋਗੋ ॥
काइआ सेज गुर सबदि सुखाली गिआन तति करि भोगो ॥
kaiaa sej gur sabadh sukhaalee giaan tat kar bhogo ||
गुरू के शबद की बरकति से उसके हृदय में सेज सुख से भरपूर हो जाती है (सुख का घर बन जाती है)।आत्मिक जीवन की सूझ के मूल-प्रभू में जुड़ के वह प्रभू के मिलाप का सुख भोगती है।
ਅਨਦਿਨੁ ਸੁਖਿ ਮਾਣੇ ਨਿਤ ਰਲੀਆ ਨਾਨਕ ਧੁਰਿ ਸੰਜੋਗੋ ॥੧॥
अनदिनु सुखि माणे नित रलीआ नानक धुरि संजोगो ॥१॥
anadhin sukh maane nit raleeaa naanak dhur sa(n)jogo ||1||
हे नानक ! धुर-दरगाह से जिसके भाग्यों में संजोग लिखा होता है।वह हर वक्त आनंद में टिकी रह के सदा (प्रभू-मिलाप का) सुख पाती है। 1।
ਸਤੁ ਸੰਤੋਖੁ ਕਰਿ ਭਾਉ ਕੁੜਮੁ ਕੁੜਮਾਈ ਆਇਆ ਬਲਿ ਰਾਮ ਜੀਉ ॥
सतु संतोखु करि भाउ कुड़मु कुड़माई आइआ बलि राम जीउ ॥
sat sa(n)tokh kar bhaau kuRam kuRamaiee aaiaa bal raam jeeau ||
हे राम जी ! मैं तुझसे सदके जाता हूँ।(जिस जीव स्त्री को) प्रभू-पति से मिलाने के लिए विचोलिया गुरू आ के मिल गया (उसके हृदय में) सेवा-संतोख-प्रेम आदि गुण पैदा करके।
ਸੰਤ ਜਨਾ ਕਰਿ ਮੇਲੁ ਗੁਰਬਾਣੀ ਗਾਵਾਈਆ ਬਲਿ ਰਾਮ ਜੀਉ ॥
संत जना करि मेलु गुरबाणी गावाईआ बलि राम जीउ ॥
sa(n)t janaa kar mel gurbaanee gaavaieeaa bal raam jeeau ||
साधसंगति का (उसके साथ) मेल करके गुरू ने (उसको) सिफत सालाह की बाणी गाने की प्रेरणा की।
ਬਾਣੀ ਗੁਰ ਗਾਈ ਪਰਮ ਗਤਿ ਪਾਈ ਪੰਚ ਮਿਲੇ ਸੋਹਾਇਆ ॥
बाणी गुर गाई परम गति पाई पंच मिले सोहाइआ ॥
baanee gur gaiee param gat paiee pa(n)ch mile sohaiaa ||
जब जीव-स्त्री ने गुरू की उचारी हुई प्रभू की सिफत-सालाह की बाणी गानी आरम्भ की।उसने सबसे उच्च आत्मिक अवस्था प्राप्त कर ली।उसकी ज्ञानेन्द्रियां (विकारों की तरफ दौड़ने की जगह प्रभू की सिफत सालाह करने में) मिल बैठीं।और सुंदर लगने लग पड़ी।
ਗਇਆ ਕਰੋਧੁ ਮਮਤਾ ਤਨਿ ਨਾਠੀ ਪਾਖੰਡੁ ਭਰਮੁ ਗਵਾਇਆ ॥
गइआ करोधु ममता तनि नाठी पाखंडु भरमु गवाइआ ॥
giaa karodh mamataa tan naaThee paakha(n)dd bharam gavaiaa ||
उसके अंदर से क्रोध दूर हो गया।उसके शरीर में बसती ममता भाग गई।उसका पाखण्ड दूर हो गया।भटकना दूर हो गई।
ਹਉਮੈ ਪੀਰ ਗਈ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਆਰੋਗਤ ਭਏ ਸਰੀਰਾ ॥
हउमै पीर गई सुखु पाइआ आरोगत भए सरीरा ॥
haumai peer giee sukh paiaa aarogat bhe sareeraa ||
(उसके अंदर से) अहंकार की पीड़ा चली गई।उसका सारा शरीर निरोग हो गया।और उसको आत्मिक आनंद प्राप्त हो गया।
ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਬ੍ਰਹਮੁ ਪਛਾਤਾ ਨਾਨਕ ਗੁਣੀ ਗਹੀਰਾ ॥੨॥
गुर परसादी ब्रहमु पछाता नानक गुणी गहीरा ॥२॥
gur parasaadhee braham pachhaataa naanak gunee gaheeraa ||2||
हे नानक ! गुरू की कृपा से उस जीव-स्त्री ने गुणों के मालिक गहरे जिगरे वाले परमात्मा के सयाथ सांझ डाल ली। 2।
ਮਨਮੁਖਿ ਵਿਛੁੜੀ ਦੂਰਿ ਮਹਲੁ ਨ ਪਾਏ ਬਲਿ ਗਈ ਬਲਿ ਰਾਮ ਜੀਉ ॥
मनमुखि विछुड़ी दूरि महलु न पाए बलि गई बलि राम जीउ ॥
manmukh vichhuRee dhoor mahal na paae bal giee bal raam jeeau ||
अपने मन के पीछे चलने वाली जीव-स्त्री प्रभू-पति से विछुड़ी रहती है।(उसके चरणों से) दूर रहती है।उसकी हजूरी प्राप्त नहीं कर सकती।(तृष्णा की आग में) जली रहती है।
ਅੰਤਰਿ ਮਮਤਾ ਕੂਰਿ ਕੂੜੁ ਵਿਹਾਝੇ ਕੂੜਿ ਲਈ ਬਲਿ ਰਾਮ ਜੀਉ ॥
अंतरि ममता कूरि कूड़ु विहाझे कूड़ि लई बलि राम जीउ ॥
a(n)tar mamataa koor kooR vihaajhe kooR liee bal raam jeeau ||
उसके अंदर झूठी ममता बनी रहती है।वह सदा नाशवंत माया ही एकत्र करती रहती है।माया उसे सदैव ग्रसे हुए रखती है।
ਕੂੜੁ ਕਪਟੁ ਕਮਾਵੈ ਮਹਾ ਦੁਖੁ ਪਾਵੈ ਵਿਣੁ ਸਤਿਗੁਰ ਮਗੁ ਨ ਪਾਇਆ ॥
कूड़ु कपटु कमावै महा दुखु पावै विणु सतिगुर मगु न पाइआ ॥
kooR kapaT kamaavai mahaa dhukh paavai vin satigur mag na paiaa ||
वह जीव-स्त्री (माया की खातिर सदा) झूठ-ठगी (आदि का ही) काम करती है।बड़ा दुख सहती रहती है।गुरू की शरण पड़े बिना उसको (जिंदगी का सही) रास्ता नहीं मिलता।
ਉਝੜ ਪੰਥਿ ਭ੍ਰਮੈ ਗਾਵਾਰੀ ਖਿਨੁ ਖਿਨੁ ਧਕੇ ਖਾਇਆ ॥
उझड़ पंथि भ्रमै गावारी खिनु खिनु धके खाइआ ॥
aujhaR pa(n)th bhramai gaavaaree khin khin dhake khaiaa ||
वह मूर्ख जीव-स्त्री उजाड़ के रास्ते में (जहाँ कामादिक लुटेरे उसे लूटते रहते हैं) भटकती फिरती है।और हर वक्त धक्के खाती है।
ਆਪੇ ਦਇਆ ਕਰੇ ਪ੍ਰਭੁ ਦਾਤਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪੁਰਖੁ ਮਿਲਾਏ ॥
आपे दइआ करे प्रभु दाता सतिगुरु पुरखु मिलाए ॥
aape dhiaa kare prabh dhaataa satigur purakh milaae ||
हे नानक ! जिन मनुष्यों पर दातार प्रभू खुद ही दया करता है।उनको समर्थ गुरू मिला देता है।
ਜਨਮ ਜਨਮ ਕੇ ਵਿਛੁੜੇ ਜਨ ਮੇਲੇ ਨਾਨਕ ਸਹਜਿ ਸੁਭਾਏ ॥੩॥
जनम जनम के विछुड़े जन मेले नानक सहजि सुभाए ॥३॥
janam janam ke vichhuRe jan mele naanak sahaj subhaae ||3||
गुरू उन अनेकों जन्मों से विछुड़े हुओं को आत्मिक अडोलता में प्रेम में टिका के प्रभू से मिला देता है। 3।
ਆਇਆ ਲਗਨੁ ਗਣਾਇ ਹਿਰਦੈ ਧਨ ਓਮਾਹੀਆ ਬਲਿ ਰਾਮ ਜੀਉ ॥
आइआ लगनु गणाइ हिरदै धन ओमाहीआ बलि राम जीउ ॥
aaiaa lagan ganai hiradhai dhan omaaheeaa bal raam jeeau ||
(जैसे जब दूल्हा) महूर्त निकलवा के (बारात ले के) आता है (तब। ) स्त्री अपने दिल में प्रसन्न होती है।
ਪੰਡਿਤ ਪਾਧੇ ਆਣਿ ਪਤੀ ਬਹਿ ਵਾਚਾਈਆ ਬਲਿ ਰਾਮ ਜੀਉ ॥
पंडित पाधे आणि पती बहि वाचाईआ बलि राम जीउ ॥
pa(n)ddit paadhe aan patee beh vaachaieeaa bal raam jeeau ||
ज्योतिषी-पंडित पत्री ला के बैठ के (फेरे देने के समय) की विचार करते हैं।
ਪਤੀ ਵਾਚਾਈ ਮਨਿ ਵਜੀ ਵਧਾਈ ਜਬ ਸਾਜਨ ਸੁਣੇ ਘਰਿ ਆਏ ॥
पती वाचाई मनि वजी वधाई जब साजन सुणे घरि आए ॥
patee vaachaiee man vajee vadhaiee jab saajan sune ghar aae ||
(ज्योतिषी-पण्डित) पत्री विचारते हैं (उधर) जब (विवाह वाली कन्या) साजन घर आए सुनती है।तो उसके मन में खुशी की लहर चल पड़ती है।
ਗੁਣੀ ਗਿਆਨੀ ਬਹਿ ਮਤਾ ਪਕਾਇਆ ਫੇਰੇ ਤਤੁ ਦਿਵਾਏ ॥
गुणी गिआनी बहि मता पकाइआ फेरे ततु दिवाए ॥
gunee giaanee beh mataa pakaiaa fere tat dhivaae ||
गुणवान बैठ के फैसला करते हैं।और तुरंत फेरे दे देते हैं (वैसे ही।
ਵਰੁ ਪਾਇਆ ਪੁਰਖੁ ਅਗੰਮੁ ਅਗੋਚਰੁ ਸਦ ਨਵਤਨੁ ਬਾਲ ਸਖਾਈ ॥
वरु पाइआ पुरखु अगंमु अगोचरु सद नवतनु बाल सखाई ॥
var paiaa purakh aga(n)m agochar sadh navatan baal sakhaiee ||
गुरू की कृपा से प्रभू जीव-स्त्री के अंदर प्रकट होता है।जीव-स्त्री के हृदय में आत्मिक आनंद की लहर चल पड़ती है।गुरमुख बाणी के रसिए साध-संगति में मिल के गुरू की बाणी पढ़ते-विचारते हैं।ज्यों-ज्यों गुरबाणी विचारते हैं।जीव-स्त्री के हृदय-गृह में साजन-प्रभू का प्रकाश होता है।उसके मन में आनंद के।मानो।बाजे बजते हैं।गुरमुख सत्संगी जीव-स्त्री का प्रभू-पति से मिलाप करवा देते हैं)।
ਨਾਨਕ ਕਿਰਪਾ ਕਰਿ ਕੈ ਮੇਲੇ ਵਿਛੁੜਿ ਕਦੇ ਨ ਜਾਈ ॥੪॥੧॥
नानक किरपा करि कै मेले विछुड़ि कदे न जाई ॥४॥१॥
naanak kirapaa kar kai mele vichhuR kadhe na jaiee ||4||1||
हे नानक ! जीव-स्त्री को पति-प्रभू मिल जाता है जो (साधारण उद्यम से) अपहुँच है।जिस तक ज्ञानेन्द्रियों की पहुँच नहीं हो सकती।जो सदा नए प्यार वाला है।जो बचपन से मित्र बना हुआ है।जिस जीव-स्त्री को वह प्रभू कृपा करके अपने साथ मिलाता है।वह दोबारा कभी उससे नहीं विछुड़ती। 4। 1।